«

»

Μήπως πάσχω από επεισοδιακή υπερφαγία;

Σχεδόν όλοι μας τρώμε κάπου κάπου υπερβολικά. Για παράδειγμα όταν είμαστε καλεσμένοι σε ένα δείπνο ή όταν κάποιο βράδυ μπροστά στην τηλεόραση καταναλώσουμε ένα ολόκληρο πακέτο με μπισκότα. Όμως όταν τα επεισόδια υπερφαγίας συμβαίνουν συχνά και αποτελούν πλέον συνήθεια κατά την οποία χάνεται ο έλεγχος, τότε μπορεί κανείς να υποφέρει από τη διαταραχή της επεισοδιακής υπερφαγίας. Ο ορισμός της έννοιας περιλαμβάνει κατανάλωση φαγητού σε τεράστιες ποσότητες που συνοδεύονται από απώλεια ελέγχου και αδυναμία του ατόμου να σταματήσει. Ένα επεισόδιο υπερφαγίας τυπικά διαρκεί περίπου δύο ώρες, όμως μπορεί να συμβαίνει και κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας. Τα κύρια χαρακτηριστικά της διαταραχής είναι: συχνά επεισόδια ανεξέλεγκτης υπερφαγίας (ακόμα και όταν κάποιος έχει «φουσκώσει») με αισθήματα άγχους ή αναστάτωσης κατά τη διάρκεια ή μετά το επεισόδιο, χωρίς προσπάθειες «εξισορρόπησης» μέσω της πρόκλησης εμετού, νηστείας ή υπερβολικής άσκησης. Άτομα που υποφέρουν από τη διαταραχή έχουν αισθήματα ενοχής, αηδίας και μελαγχολίας. Ανησυχούν για το τι μπορεί η επεισοδιακή υπερφαγία να προκαλέσει στο σώμα τους και αυτοτιμωρούνται για την απώλεια του αυτοελέγχου. Θέλουν απεγνωσμένα να απαλλαγούν από αυτή τη διαταραχή, αλλά αισθάνονται ότι δεν μπορούν.

Είναι συνηθισμένο να στρέφεται κανείς στο φαγητό μετά από ένα γεγονός που του προκαλεί συναισθηματική φόρτιση. Όμως, όταν το φαγητό γίνεται η κύρια στρατηγική διαχείρισης συναισθημάτων και αντιμετώπισης του άγχους, μπορεί να οδηγήσει σε έναν ανθυγιεινό και ανεξέλεγκτο διατροφικό «εθισμό». Τα άτομα με επεισοδιακή υπερφαγία δεν μπορούν να πουν «όχι» στο φαγητό. Μπορεί να τρώνε υπερβολικά όταν νιώθουν μελαγχολία ή άγχος, όταν είναι σε ένταση ή όταν αισθάνονται μοναξιά ή ανία. Τρώνε για να ‘’ταΐσουν’’ τα συναισθήματά τους, και όχι το σώμα τους. Το πρόβλημα είναι ότι το συναισθηματικό φαγητό δεν λύνει τίποτα. Μπορεί να ανακουφίζει για ένα μικρό χρονικό διάστημα αλλά η πραγματικότητα επιστρέφει σύντομα με αισθήματα ενοχών, και μίσους για τον εαυτό τους. Αποτέλεσμα αυτής της συμπεριφοράς είναι τα ψυχολογικά προβλήματα, η αύξηση βάρους και η παχυσαρκία, με όλα τα επακόλουθα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με αυτή (διαβήτης τύπου 2, υψηλή χοληστερόλη και υπέρταση, οστεοαρθρίτιδα, υπνική άπνοια κτλ).

 Υπάρχει λύση;

Μπορεί να είναι δύσκολο να ξεπεράσει κανείς τα επεισόδια υπερφαγίας, γιατί αντίθετα με τις άλλες μορφές εθισμού (π.χ. κάπνισμα), δεν έχει την επιλογή να αποφύγει το φαγητό. Για αυτό το λόγο, πρέπει να αναπτύξει μια περισσότερο υγιεινή σχέση με το φαγητό. Μία σχέση που είναι βασισμένη στις διατροφικές του ανάγκες, και όχι στις συναισθηματικές.

Είναι σημαντικό να αρχίσει κανείς να τρώει για την υγεία του και τις διατροφικές του ανάγκες. Η υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει το σχεδιασμό ισορροπημένων γευμάτων, υγιεινές επιλογές στα γεύματα έξω από το σπίτι, και την εξασφάλιση ότι παίρνει κανείς τις σωστές βιταμίνες και ιχνοστοιχεία που χρειάζεται ο οργανισμός του.

Το να ξεπεράσει κανείς τα επεισόδια υπερφαγίας, περιλαμβάνει επίσης και τον έλεγχο της συναισθηματικής κατανάλωσης φαγητού. Το να τρώει σωστά και να ακούει τις ανάγκες του σώματός του είναι βασικό βήμα στην καταπολέμηση της διαταραχής. Άλλες στρατηγικές που βοηθούν είναι οι τεχνικές χαλάρωσης, η διατήρηση καλών σχέσεων με την οικογένεια και τους φίλους, και η αφιέρωση χρόνου για πράγματα που ευχαριστούν και διασκεδάζουν το άτομο.

Συμβουλές για την καταπολέμηση των επεισοδίων υπερφαγίας

  • Τρώμε πάντα πρωινό: όταν παραβλέπουμε το πρωινό συχνά οδηγούμαστε στην υπερφαγία αργότερα μέσα στη μέρα. Γι’ αυτό, αρχίζουμε τη μέρα μας σωστά με ένα υγιεινό πρωινό. Το πρωινό επιπλέον, ενεργοποιεί το μεταβολισμό μας. Σύμφωνα με έρευνες άτομα που τρώνε πρωινό έχουν χαμηλότερο βάρος από αυτά που δεν τρώνε.
  • Αποφεύγουμε τους πειρασμούς: είναι πιο πιθανό να φάμε υπερβολικά αν έχουμε στο σπίτι μας πρόχειρο φαγητό, γλυκά και ανθυγιεινά σνακ. Καθαρίζουμε λοιπόν το ψυγείο και τα ντουλάπια από τέτοια τρόφιμα.
  • Δεν κάνουμε στερητικές δίαιτες: Όταν νιώθουμε πείνα και ακολουθούμε αυστηρές και ανορθόδοξες δίαιτες αυξάνεται η λαιμαργία και η τάση για υπερφαγία. Γι’ αυτό, ακολουθούμε έναν ισορροπημένο τρόπο διατροφής, και στην περίπτωση μη φυσιολογικού βάρους ένα μέτρια υποθερμιδικό και ισορροπημένο διαιτολόγιο, συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον μας σε υγιεινά τρόφιμα που μας αρέσουν, χωρίς να βάζουμε ταμπέλες σε «καλά» ή «κακά» τρόφιμα.
  • Αυξάνουμε την κίνησή μας: όχι μόνο μας βοηθά στην απώλεια βάρους, αλλά και βελτιώνει τη διάθεσή μας και τη γενικότερη υγεία μας, και μειώνει το στρες.
  • Καταπολέμηση άγχους: μαθαίνουμε πώς να διαχειριζόμαστε το στρες με τρόπους που δεν συμπεριλαμβάνουν φαγητό.

Η καταπολέμηση των επεισοδίων υπερφαγίας είναι μια διαδικασία χρονοβόρα, ίσως και δύσκολη όχι όμως ακατόρθωτη. Χρειάζεται να έχουμε υπομονή και επιμονή, και το σίγουρο είναι ότι όταν τα καταφέρουμε θα καταλάβουμε ότι άξιζε τον κόπο, γιατί τα οφέλη που θα αποκομίσουμε θα μας δικαιώσουν απόλυτα.

Βιβή Κατσαρού, Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc